
Dişlerinizi düzeltmek istiyor ama şeffaf plak ile diş teli arasında karar veremiyor musunuz? İki yöntemin farklarını, hangi durumda hangisinin öne çıktığını, süreyi ve tedavi boyunca dikkat edilmesi gerekenleri anlattık.
Çapraşık, aralıklı ya da üst üste binmiş dişleri düzeltmek için bugün iki temel seçenek var: dişlere sabitlenen braketli diş teli ve takılıp çıkarılabilen şeffaf plaklar. İkisi de dişleri kontrollü ve hafif kuvvetlerle hareket ettirir. Aradaki fark, bu kuvvetin nasıl uygulandığı ve günlük hayatınıza nasıl yansıdığıdır. Hangisinin size uygun olduğuna ise ancak muayene ve röntgen sonrasında karar verilebilir.
Şeffaf plak nedir?
Şeffaf plak tedavisinde, dişlerinizin ölçüsüne göre size özel üretilen bir dizi ince ve şeffaf plak kullanılır. Her plak dişleri planlanan konuma doğru küçük bir adım ilerletir ve genellikle bir iki haftada bir sonrakiyle değiştirilir. Plaklar yakından bakılmadıkça fark edilmez; yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılır. En bilinen markası nedeniyle halk arasında Invisalign adıyla da anılır.
Plakların dişleri daha iyi kavraması için bazı dişlere diş renginde küçük çıkıntılar (ataşman) yapıştırılabilir. Tedavi bittiğinde bunlar dişe zarar vermeden çıkarılır.
Diş teli (braket) nedir?
Klasik diş teli tedavisinde dişlerin ön yüzüne küçük braketler yapıştırılır ve bunlar bir tel ile birbirine bağlanır. Braketler metal ya da diş rengine yakın seramik olabilir. Tel, düzenli kontrollerde ayarlanarak dişler adım adım yerine getirilir. Diş teli ağızda sürekli durduğu için hasta uyumuna daha az bağlıdır ve çok çeşitli vakalarda kullanılabilir.
Şeffaf plak ve diş teli karşılaştırması
| Şeffaf plak | Diş teli | |
|---|---|---|
| Görünüm | Neredeyse görünmez | Görünür; seramik brakette daha az belirgin |
| Çıkarılabilir mi? | Evet, yemekte ve fırçalamada | Hayır, sabittir |
| Kullanım | Günde 20–22 saat takılır | Sürekli ağızdadır |
| Yeme içme | Kısıtlama yok, plak çıkarılır | Sert ve yapışkan yiyeceklere dikkat |
| Ağız bakımı | Kolay, normal fırçalama | Braket çevresi özenli temizlik ister |
| Uygun vakalar | Hafif ve orta düzey çapraşıklık, aralık | Basitten karmaşığa hemen her vaka |
| Başarıyı belirleyen | Plağın düzenli takılması | Kontrollerin aksatılmaması |
Hangi durumda hangisi öne çıkar?
Şeffaf plak genellikle şu durumlarda iyi bir seçenektir:
- Hafif ya da orta düzeyde çapraşıklık veya diş aralıkları varsa,
- Daha önce diş teli takmış, dişleri zamanla bir miktar kaymış yetişkinlerde,
- İş ya da sosyal hayatı nedeniyle görünürlüğü önemseyenlerde,
- Plağı günde 20–22 saat takma disiplinini gösterebilecek kişilerde.
Diş teli ise şu durumlarda daha uygun olabilir:
- İleri düzey çapraşıklık, belirgin diş dönmeleri ya da çene ilişkisi bozukluklarında,
- Dişlerin uzun mesafe ya da dikey yönde hareket ettirilmesi gerektiğinde,
- Plağı düzenli takmanın zor olabileceği çocuk ve gençlerde,
- Bütçenin öncelikli olduğu durumlarda (metal braketler genellikle daha ekonomiktir).
Bazı vakalarda iki yöntem birlikte de planlanabilir. Önemli olan, sonucun baştan doğru planlanmasıdır.
Tedavi ne kadar sürer?
Süre, dişlerin ne kadar hareket etmesi gerektiğine bağlıdır. Basit vakalar birkaç ayda tamamlanabilirken kapsamlı tedaviler genellikle bir iki yıl sürer. Şeffaf plakta süre büyük ölçüde plağın düzenli takılmasına, diş telinde ise kontrollerin aksatılmamasına bağlıdır. Her iki yöntemde de tedaviden sonra dişlerin eski konumuna dönmemesi için pekiştirme aşaması gerekir.
Ağrı yapar mı?
İki yöntem de ağrılı bir tedavi değildir. Yeni plağa geçtikten ya da tel ayarlandıktan sonraki birkaç gün dişlerde baskı ve hassasiyet hissedilebilir; bu his genellikle kısa sürede geçer. Diş telinde ilk haftalarda braketler dudak ve yanağa sürtünebilir, ortodontik mum bu dönemi rahatlatır. Ayrıntılar için diş teli ağrısı yazımıza göz atabilirsiniz.
Karar vermeden önce
Doğru yöntem; dişlerinizin ve çenenizin durumu, beklentileriniz ve günlük yaşamınız birlikte değerlendirilerek seçilir. Muayenede ağız içi incelenir, gerekli röntgenler çekilir ve size uygun seçenekler tahmini süre ve maliyetle birlikte anlatılır. Diş eti hastalığı ya da çürük varsa önce bunlar tedavi edilir.
DentAtaşehir ortodonti bölümünde şeffaf plak, metal braket ve seramik braket tedavileri uygulanmaktadır. Ön değerlendirme için dişlerinizin fotoğraflarını ya da elinizdeki röntgeni online gönderebilir, muayene için randevu talebi oluşturabilirsiniz. Kliniğimiz hafta sonları da açıktır.
Sıkça sorulan sorular
Şeffaf plak her yaşta uygulanabilir mi?
Diş ve diş eti sağlığı uygun olan yetişkinlerde yaş sınırı yoktur. Çocuk ve gençlerde ise çene gelişimi ve plağın düzenli takılıp takılamayacağı birlikte değerlendirilir.
Şeffaf plağı günde kaç saat takmak gerekir?
Genellikle günde 20–22 saat. Plak yalnız yemek yerken, su dışında bir şey içerken ve diş fırçalarken çıkarılır. Daha az takılırsa tedavi uzar ya da planlanan sonuca ulaşılamayabilir.
Şeffaf plak mı daha pahalı, diş teli mi?
Şeffaf plak genellikle metal braketli diş telinden daha maliyetlidir. Kesin ücret, vakanın zorluğuna ve tedavi süresine göre muayeneden sonra belirlenir.
Tedavi bitince dişler geri kayar mı?
Pekiştirme aşamasına uyulmazsa dişler zamanla eski konumlarına doğru kayabilir. Bu yüzden tedaviden sonra sabit pekiştirme teli ya da gece takılan şeffaf pekiştirme plağı kullanılır.